Cultuurmenu VO

Zes menu’s om uit te kiezen

Het volgen van een Cultuurmenu VO-les bestaat steeds uit een les in één van de erfgoedinstellingen met voorbereidend- en/of verwerkingsmateriaal. Het lesmateriaal wordt aangeboden op de website cultuurmenu.nl/voortgezetonderwijs. De lessen omvatten altijd een receptief deel, kijken en luisteren, maar vooral ook een productief deel, onderzoeken, een creatief proces volgen, een opdracht uitvoeren en ook een reflecterend deel. De lessen duren 75 minuten.

Leerlijn ‘Kunst en cultuur’: CKV en kunstvakken

Het doel van de leerlijn ‘Kunst en cultuur’ van het ‘Cultuurmenu VO’ is: bijdragen aan een brede verdiepende oriëntatie van leerlingen op het gebied van kunst en cultuur. De leerlingen verdiepen zich in verschillende uitingen hiervan. Deze verdiepende kennismaking sluit aan op de kerndoelen van Kunstzinnige oriëntatie van het primair onderwijs (de leerlijn van het Cultuurmenu PO ‘kennismaken met cultureel erfgoed’).

De leerlingen krijgen gedurende drie jaar, ieder jaar een museumles bij tentoonstellingen en of vaste collecties van diverse erfgoedinstellingen. Binnen deze lessencyclus is een thematische verbinding gemaakt. De les omvat een receptief-, productief- en reflectief deel.

De leerlingen verdiepen hun kennis op het gebied van beeldende kunst, samenhang binnen de kunsten en leren kunst in de maatschappelijke context te plaatsen. Hierdoor leren ze kunst beter begrijpen. Ze leren om te reflecteren op eigen werk en dat van anderen, waaronder kunstenaars.

Leerlijn ‘Mens en maatschappij’: maatschappijleer, geschiedenis, aardrijkskunde

De leerlingen verdiepen hun kennis in verschijnselen in de actuele werkelijkheid, vanuit de maatschappelijke, geschiedkundige en aardrijkskundige context. De lessen bouwen voort op de kerndoelen uit het primair onderwijs die horen bij ‘Mens en samenleving’, ‘Ruimte en tijd’ en ‘Oriëntatie op jezelf en de wereld’. Deze kerndoelen komen ook aan bod binnen het ‘Cultuurmenu’ voor het primair onderwijs.

Binnen deze leerlijn staat de persoonlijke betrokkenheid van de leerlingen centraal (stellen van vragen, inlevingsvermogen, open en verkennende houding als doel en middel en standpunt bepalen). De leerlingen leren onder andere werken met bronnen en onderzoeksobjecten, afgestemd op het niveau van de klas. Het doel van de lessen is het leveren van een bijdrage aan het opbouwen van het persoonlijk kader, waardoor leerlingen de wereld in al haar complexiteit beter leren begrijpen.

Binnen ieder menu wordt met gezamenlijke thema’s en kerndoelaccent(en) gewerkt, kerndoelen van het voorgezet onderwijs. Daarnaast geeft iedere erfgoedinstelling binnen een menu les aan een bepaalde groep en heeft gekozen voor een lesinhoud die zoveel mogelijk aansluit bij het schoolcurriculum, de leeftijd en de leerstof die op school gegeven wordt.

Kinderboekenmuseum © Chelsy Honders

Doelstellingen ‘Cultuurmenu VO’

De leerling ervaart dat een erfgoedinstelling een plek is waar:

  • mensen elkaar kunnen ontmoeten;
  • je ervaringen kunt uitwisselen;
  • je kunt nadenken en met elkaar in gesprek kunt gaan over maatschappelijk relevante kwesties;
  • je vragen mag stellen en kritisch mag zijn;
  • je uitgedaagd wordt om creatief te denken;
  • mogelijkheden zijn tot discussie en reflectie.

De erfgoedinstellingen die meedoen aan het Cultuurmenu willen ook bereiken dat leerlingen:

  • de verscheidenheid en rijkdom van het cultureel erfgoed binnen hun eigen stad en leefomgeving waarnemen en beleven;
  • door het volgen van de cultuurmenulessen geïnspireerd raken en enthousiast worden, zodat ze zich op cultureel gebied verder kunnen ontwikkelen;
  • ontdekken dat erfgoedinstellingen centra zijn waar ze ook de boeiende, leuke en plezierige kanten van kunst en cultuur kunnen ontdekken en beleven;
  • op bijzondere locaties komen waar ze merken dat de verhalen en feiten van een collectie met die plek verbonden zijn, maar ook met hun eigen kennis en ervaringen.
  • vaker in schoolverband naar een erfgoedinstelling gaan en hiermee een kans krijgen die ze van huis uit niet altijd wordt aangeboden.

Tot slot willen de erfgoedinstellingen bereiken dat er structureel wordt samengewerkt met de scholen, zodat het inhoudelijk programma van het ‘Cultuurmenu VO’ blijft aansluiten op het schoolcurriculum en bij de vakken die op school gegeven worden.

Aansluiting bij overige vakken en kerndoelen
Tijdens alle lessen wordt ook veel aandacht besteed aan Nederlands en is per cultuurmenules naast de keuze voor het gezamenlijke kerndoelaccent ook een keuze gemaakt uit de overige kerndoelen behorend bij ‘Kunst en cultuur’ en ‘Mens en maatschappij’. Centraal in elke cultuurmenules staat de (eigen) collectie en de bijbehorende verhalen van iedere deelnemende erfgoedinstelling.

Didactische aanpak van de lessen
Alle cultuurmenulessen voldoen aan een aantal didactische richtlijnen.

    1. de leerlingen vaardigheden bij te brengen die horen bij de volgende competenties:
      • kijken en luisteren;
      • onderzoeken, analyseren en verslag doen;
      • produceren en presenteren;
      • reflecteren en evalueren.

      Zie ook het uitgewerkte leerlijnen schema op pagina 34 en 35

    2. een bijdrage te leveren aan taalbeheersing;
    3. rekening te houden met de ‘21st century skills’: met accenten op cultureel burgerschap, cultureel zelfbewustzijn, ontwikkeling van creativiteit.

Deelnamekosten per leerling per les

Deelname aan de lessen kost per les € 5,75 per leerling, dit kan ook verrekend worden met de CJP Cultuurkaart van de school.

Voorbereidend en verwerkend lesmateriaal voor op school
Het gratis te downloaden lesmateriaal staat vanaf begin september 2018 op www.cultuurmenu.nl/ voortgezetonderwijs. De cultuurmenules begint en eindigt op school, met het maken van het voorbereidende en verwerkende lesmateriaal. Het is belangrijk dat de leerlingen goed voorbereid zijn op het bezoek aan het museum en de cultuurmenules na afloop goed verwerken.

Busvervoer
Busvervoer kan tegen een gereduceerd tarief geboekt worden. De buskosten zijn € 27,50 per klas. Het busvervoer kan tijdens het online inschrijven voor deelname aan het ‘Cultuurmenu VO’ op de website geboekt worden www.cultuurmenu.nl/ voortgezetonderwijs.

Busvervoer

Een half uur voor aanvang van de les staat de bus klaar op de afgesproken opstapplek. Is de rijafstand langer, dan belt de busmaatschappij de school om een andere tijd af te spreken. Zelf bellen met de busmaatschappij BAB VIOS Touringcars kan ook: 0174315090

Groepsgrootte
Houdt u s.v.p. goed de maximale omvang van de groep in de gaten, dit wordt per erfgoedinstelling op de website aangegeven. Als de groepsgrootte op het moment van vertrek zal afwijken van hetgeen bij inschrijving is opgegeven, geef dit dan tijdig door aan rooster@cultuurmenu.nl in verband met busvervoer of het maximaal toegestane aantal personen in een museumles.

Aantal begeleiders van school
Bij iedere lesomschrijving in de brochure en op de website staat het gewenste aantal begeleiders genoemd. Het is helaas niet mogelijk om meer begeleiders mee te nemen dan wordt aangegeven in verband met de ontvangstmogelijkheid in het museum maar ook in verband met het aantal zitplaatsen in de bus, mocht er busvervoer zijn aangevraagd.

Lestijden en tijdsduur van de les
De lessen van het Cultuurmenu worden gegeven in twee periodes: oktober tot en met december en januari tot en met april, starten om 9.15 uur, 10.45 uur en 13.30 uur en duren 75 minuten.

Om er voor te zorgen dat de lessen op tijd kunnen beginnen wordt u als school verzocht er op toe te zien dat de groepen op tijd klaar staan om met de bus mee te gaan of op tijd vertrekken vanaf de school met de fiets of met ander (openbaar) vervoer.

Gezien de grote verkeersdrukte, vooral in de ochtendspits, is het belangrijk dat de klas op tijd vertrekt. Als er een bus is aangevraagd, zorg er voor dat de bus op tijd kan vertrekken. Als de groep te laat komt, kan de erfgoedinstelling niet de gehele les geven, omdat er aansluitend vaak volgende lessen gepland staan.

Verhinderd voor deelname aan lessen van het Cultuurmenu?
Als een groep door omstandigheden is verhinderd naar een les te gaan, dan kan dit door de cultuurcoördinator of contactpersoon van uw school op twee manieren worden meegedeeld:

Afmelden

1. Als de verhindering binnen 24 uur speelt, via de HOTLINE: 0174-315090, deze wordt bemand door de busmaatschappij de BAB VIOS Touringcars (ook als er geen georganiseerd busvervoer is aangevraagd). Bellen met de hotlijn kan alleen op werkdagen tussen 8.00 uur en 17.00 uur.

2. Bij minder urgente gevallen, via een e-mail aan rooster@cultuurmenu.nl.

Annuleren van de lessen
Nadat de school heeft geboekt is er per boeking nog 14 dagen bedenktijd, daarna zijn de boekingen officieel.
Annuleren kan altijd, maar bij verhindering of annulering van een les kan alleen in het geval van overmacht (extreme weersomstandigheden, plotselinge ziekte etc.) gezocht worden naar een vervangende datum voor de les. Alle door de school geannuleerde lessen worden in rekening gebracht, tenzij het gaat om een geval van overmacht/uitzonderlijke situatie. Annuleren kan door een e-mail te sturen aan rooster@ cultuurmenu.nl en in dringende gevallen door te bellen met het nummer van de hotline 0174- 315090.

Evaluatieformulieren en klankbordvergadering
Op de website van het Cultuurmenu staan zowel evaluatieformulieren voor de leerkrachten, als voor de directie/cultuurcoördinatoren. Ingevulde formulieren komen terecht op het Projectenbureau Haagse Musea en bij het betreffende museum waar de les is gevolgd. Hierdoor is het mogelijk de cultuurmenulessen zo optimaal mogelijk te laten verlopen. Ieder jaar vindt er tevens een klankbordvergadering plaats waarvoor alle deelnemende scholen een uitnodiging ontvangen.
Wij vragen u uw leerlingen vooraf te vertellen hoe zij zich in de erfgoedinstellingen moeten gedragen en ook tijdens het bezoek hierop toe te zien.

Leerlijn ‘Kunst en cultuur’Leerlijn ‘Mens en maatschappij’
Menu A:
Beeldende kunst,
verzamelen, Scheveningen
Menu B:
Toegepaste en autonome
kunst, wat is het verschil?
Menu C:
Meesterwerk en
vakmanschap in de kunst
Menu D:
De geschiedenis bewaren
en verzamelen
Menu E:
Oorlog, vrede en
mensenrechten
Menu F:
migratie, samenleven,
burgerschap
Klas 1Muzee ScheveningenKinderboekenmuseumEscher in het PaleisArcheologie,
Gemeente Den Haag
Museum de GevangenpoortMuseon
Klas 2Panorama MesdagMuseum MeermannoDe Mesdag CollectieHaags GemeentearchiefMuseonHaags Historisch Museum
Klas 3Museum Beelden aan ZeeGemeentemuseum
Den Haag
MauritshuisHaags Historisch MuseumNationaal Archief*Monumentenzorg

Gemeente Den Haag

gezamenlijke thema’sgezamenlijke thema’sgezamenlijke thema’sgezamenlijke thema’sgezamenlijke thema’sgezamenlijke thema’s
beeldende kunst, verzamelen, Scheveningentoegepaste en autonome kunst, wat is het verschil?meesterwerk en vakmanschap In de kunstde geschiedenis bewaren en verzamelenoorlog, vrede en

mensenrechten

migratie, samenleving, burgerschap
kerndoelaccent: 48, 50, 51kerndoelaccent: 48, 50, 51kerndoelaccent: 50, 52kerndoel accent: 39, 40kerndoel accent: 47kerndoelaccent: 43,46,47

Alle vmbo-niveaus en havo/vwo. *Nationaal Archief vanaf niveau vmbo-tl.